Je stoelgang is misschien niet het meest glamoureuze onderwerp, maar het is wel een indicator van je gezondheid. Poep laat zien hoe goed je spijsvertering werkt, hoe efficiënt je lichaam voedingsstoffen opneemt en of je darmen in balans zijn. Dit zijn belangrijke pijlers voor je dagelijkse energie, je skin glow en het allerbelangrijkste: je gezondheid. Ook al is het misschien geen gespreksonderwerp waar je op zit te wachten, het is zeker de moeite waard om je eigen poep een beetje beter te leren kennen.
Wat is poep eigenlijk?
Poep bestaat voor een groot deel uit je darmbacteriën, water, maar ook uit niet-opgenomen voedselresten, dode cellen en andere afvalstoffen die je lichaam opruimt. Het is letterlijk wat je lichaam niet meer nodig heeft, en hoe dat eruitziet, zegt veel over de staat van je spijsvertering.
Goede spijsvertering betekent: je lichaam haalt eruit wat het nodig heeft (voedingsstoffen, energie), en voert netjes af wat het niet nodig heeft (afvalstoffen). Als die vertering hapert, raakt je systeem uit balans, en dat kan je terugzien in je stoelgang, en voelen aan je energie, humeur of weerstand.
Een signaal van je lichaam dat je niet moet negeren
Poepen is het eindstation van je spijsvertering en een spiegel van hoe je darmen werken. Je darmgezondheid is belangrijk voor je gezondheid, zowel mentaal als fysiek. Veel mensen zijn hier helaas (nog) niet bewust van.
Brein-Darm Connectie: Mentale gezondheid
Je darmen zijn méér dan een spijsverteringskanaal. Ze zijn een onderdeel van hoe je je voelt, denkt en functioneert. Steeds meer experts leggen de link tussen je darmgezondheid en mentale balans.
Je darmen en hersenen communiceren voortdurend via je brein-darm connectie. Dit gebeurt via je zenuwstelsel, waaronder de vagus zenuw, die signalen van je darmen naar je hersenen stuurt en andersom. De signalen kunnen invloed hebben op lichaamsfuncties, je eetlust, energie, en ook je emoties. Wanneer je darmflora uit balans is, kan dit leiden tot mentale onrust. Andersom geldt ook hetzelfde: stress kan je spijsvertering flink verstoren. Aan de andere kant kan een gezonde darm de hersenfunctie ondersteunen, en omgekeerd geldt hetzelfde.
Wist je dat zo’n 95% van de serotonine, het gelukshormoon, in je darmen wordt aangemaakt?
Wil je meer weten over de connectie tussen je hersenen en darmen? Lees het boek Onrustige Darmen, Overpikkeld Brein geschreven door Charlotte Labee. Het boek is niet alleen interessant door fascinerende inzichten maar ook nog eens inspirerend, het biedt je praktische tools om jezelf te ontwikkelen, en je brein en darmen en de connectie daartussen te ondersteunen.
Verstoorde darmflora: oorzaak van problemen
Dr. Natasha Campbell-McBride is een arts met specialisaties in neurologie en humane voeding. Ze richtte zich jaren geleden op voeding bij de behandeling van leerstoornissen, gedragsproblemen en spijsverterings- en immuunstoornissen. En zo ontwikkelde ze het GAPS-dieet (Gut and Psychology Syndrome), dat volgens haar de link tussen darmgezondheid en psychologische aandoeningen benadrukt.
Volgens haar, en vele experts met haar waaronder gastro-enteroloog, deskundige op het gebied van darmgezondheid, Dr Will Bulsiewicz (ook bekend als Dr B.), kan een verstoorde darmflora de oorzaak zijn van veel fysieke én mentale problemen.
Darmwerking problematiek ontstaat volgens hen door beschadiging van het darmepitheel, dat is een dun beschermende laagje cellen aan de binnenkant van je darmen. Als dit laagje beschadigd raakt door bijvoorbeeld langdurige stress, slechte voeding, ontstekingen of bepaalde medicijnen, dan verliest het de beschermende functie. Het gevolg hiervan?
- Schadelijke stoffen kunnen in je bloedbaan terechtkomen.
- Je immuunsysteem raakt overbelast.
- Met als resultaat een grotere impact op je gezondheid dan je mogelijk kunt bedenken.
Kun je dat aan je poep merken?
Niet letterlijk, maar wél via signalen zoals wisselende stoelgang, opgeblazen gevoel, overmatige winderigheid, onverteerde voedselresten, slechte rottende geur. Je poep is een spiegel van je binnenwereld. Als je stoelgang langdurig uit balans is, is dat vaak een teken dat je darmwand en darmflora extra aandacht nodig hebben.
Andere hints van binnenuit die kunnen wijzen op een beschadigde darmwand zijn onder andere vermoeidheid, brain fog, huidproblemen, voedselintoleranties, gewrichtsklachten, stemmingswisselingen.
Benieuwd wat een verstoord darmmicrobioom met je gezondheid kan doen? Bekijk of beluister dan deze must-listen podcast van The Diary of A CEO met ‘The Poo Scientist’: Dr. Will Bulsiewicz (Dr. B).
Oude geneeswijzen wisten dit allang
Wat moderne wetenschap steeds meer bevestigt, was in oude tradities al bekend:
- In de Griekse geneeskunde stond vertering gelijk aan gezondheid: Hippocrates zei al “ziekte begint in de darmen”.
- De Egyptenaren reinigden het spijsverteringskanaal als ritueel en zagen de darm als bron van fysieke én spirituele reinheid.
- De Traditionele Chinese Geneeskunde (TCM) beschouwt de milt en darmen als het centrum van energie en afweer (Qi).
- In Ayurveda wordt je spijsvertering gezien als de kern van je welzijn: ‘Je bent wat je verteert.’ Niet alleen fysiek voedsel, maar ook indrukken en emoties moet je goed ‘verteren’. Wanneer dit niet lukt, ontstaan er ama (toxines), wat zich kan uiten in vermoeidheid, blokkades, ontstekingen of troebele ontlasting.
Wat zegt jouw poep?
Een handige manier om je ontlasting te beoordelen, is de Bristol Stool Scale. Deze stoelgangschaal werd in 1997 ontwikkeld door wetenschappers aan de University of Bristol in Engeland. Het doel? Een visuele tool maken om de vorm van ontlasting te categoriseren. Niet voor de grap, maar om spijsverteringsklachten beter bespreekbaar en meetbaar te maken.
Deze schaal verdeelt stoelgang in zeven types, variërend van keiharde keutels (type 1) tot waterige diarree (type 7).
Hoe scoor jij op de Bristol Stool Scale? Scoor jij op type 3 of 4? Dat wordt gezien als een gezonde stoelgang. Scoor je op 4? Gefeliciteerd! Dat is de ideale drol! Glad, goed gevormd en makkelijk te passeren. Type 5 betekent gezond mits je geen klachten ervaart, het betekent dat je spijsvertering goed werkt, maar misschien nét iets sneller dan ideaal.
Scoor je juist op type 1 of 2? Dan kan dat wijzen op obstipatie, mogelijk door te weinig vocht of beweging, stress, een disbalans in je darmflora, voeding die je lichaam niet goed kan verteren of een eetpatroon met veel dierlijk vet en weinig vezels.
Scoor je op type 6 of 7? Dan neigt je stoelgang naar diarree, wat kan komen door stress, emotionele spanning, voedselovergevoeligheid, een disbalans in je darmflora of door een plantaardig dieet met weinig dierlijke vetten.
Obstipatie: Gaat Het Niet?
Obstipatie, of ook wel verstopping genoemd, is zelden terug te voeren op één enkele oorzaak. In de meeste gevallen is het een samenspel van voeding, stress, leefstijl, darmgezondheid, hormonale of neurologische factoren.
Diarree: Het Gaat Te Snel?
Diarree kun je eigenlijk beschouwen als een verdedigingsmechanisme van je lichaam: het probeert zich te ontdoen van irriterende stoffen of pathogenen. Je lichaam probeert je te beschermen, en in plaats van alles rustig te verteren, versnelt je spijsvertering. Niet omdat je lichaam kapot is, maar omdat het hard werkt om je veilig te houden. Het wil schoon schip maken. Ontgiften. Ruimte creëren. Diarree die langer duurt, steeds terugkomt of samengaat met andere klachten, verdient aandacht. Neem dan contact op met je (huis)arts.
For the win: Poo number 4
Was er maar één duidelijk actiepunt. Er zijn meerdere factoren van belang om een goede stoelgang te ondersteunen. Het begint in ieder geval met een kalm zenuwstelsel en daarmee een spijsvertering die de ruimte krijgt om te doen wat het doet: spijs verteren. De twee pijlers die vaak over het hoofd worden gezien maar hiervoor wel van groot belang zijn: adem en slaap. Beide pijlers zijn onmisbaar om de rust in je lichaam te gunnen die het zo hard nodig heeft.
Volg het natuurlijke ritme van je lichaam en hou rekening met je bioritme. Wat heeft je poep te maken met je bioritme? Meer dan je denkt. Je darmen volgen namelijk een dag-nacht ritme. Overdag zijn ze actief. ’s Nachts schakelen ze over op rust. Dat betekent: je lichaam wil het liefst ’s ochtends poepen, niet midden in de nacht. Overdag, vooral ’s ochtends en in de vroege middag, is je spijsvertering het meest actief. Niet toevallig is de stoelgang bij veel mensen een ochtendroutine. Je darmen krijgen dan signalen van je hersenen en je biologische klok: “Goodmorning! Het is tijd om te verteren en op te ruimen”.
Je bioritme raakt snel uit balans door (dagelijkse) gewoontes die niet matchen met je natuurlijke dag-nacht ritme. Een ontregeld bioritme door bijvoorbeeld veel schermtijd in de avond (lees: blauw licht), onregelmatige slaaptijden, nachtdiensten of een jetlag, heeft direct effect op je darmritme.
Hoe ondersteun jij je bioritme?
1. Start je dag met natuurlijk licht (!) Ga elke ochtend naar buiten.
2. Houd vaste tijden aan voor opstaan en slapen.
3. Ontprikkel, vooral in de avond: blauw licht vermijden, schermtijd beperken, zoek ontspanning op via ademhaling, een warme douche, journal schrijven, mediteren of een yoga sessie.
4. Regelmatige eetmomenten, en het beperken van eetmomenten in de avond kan je bioritme ondersteunen. Zo krijgt je lichaam duidelijke rustmomenten voor herstel.
5. Bouw ook overdag voldoende rustmomenten in om stress te ontladen.
Wil je meer weten over je biologische klok? Your Health Concept heeft een waardevolle Bio Klok Online Cursus gemaakt.
Daarnaast kan een eliminatiedieet helpen, voedingsmiddelen die de darm kunnen irriteren kun je het beste een (tijd) achterwege laten, zoals bijvoorbeeld: bewerkte voedingsmiddelen, soja, schaaldieren, zetmeel, suikers, eieren, gluten, nachtschade groenten maar ook teveel rauwe groenten en gepasteuriseerde zuivel. Een eliminatiedieet bestaat uit twee fases: eliminatie en herintroductie. Elimineer minimaal 2 tot 6 weken, en introduceer dan één voor één de uitgesloten voedingsmiddelen weer toe, met telkens een paar dagen ertussen, neem hiervoor ongeveer 4 weken. Een eliminatiedieet duurt dus meestal 6 tot 10 weken. Sommige mensen blijven daarna bewust bepaalde triggers vermijden, anderen kunnen na herstel weer meer verdragen.
Het draait niet om perfectie, maar om bewustwording. Een eliminatiedieet is geen forever-dieet, maar een tijdelijk onderzoek naar wat jouw lichaam rust en herstel gunt.
Verder is het belangrijk om je goede darmbacteriën te ondersteunen, bijvoorbeeld met het eten van voeding die rijk is aan pre- en probiotica, en door voldoende voedingsstoffen binnen te krijgen:
Gefermenteerde groenten zoals zuurkool en kimchi, voeding rijk aan glutamine, bottenbouillon, vezelrijke gekookte of gestoomde groenten zoals broccoli, boerenkool en spinazie. En vis vooral rijk aan omega-3-vetzuren zoals makreel, sardines, kabeljauw, haring.
Dit zijn algemene suggesties en het effect verschilt per persoon. Bij (chronische) darmklachten is het altijd goed om een arts of gespecialiseerde deskundige te raadplegen.
Your Healthy Poo Habits:
Eet slim: Eet gefermenteerde groenten.
Hydrateer: Denk vooral ook aan bottenbouillon, kokoswater of kruidenthee.
Beweeg: Beweeg minimaal 30 minuten per dag, buiten.
Ontspan: Goede ontlasting komt alleen als je zenuwstelsel in rust is.
Observeer: Houd een voedings- en klachtenlogboek bij. Kom je er zelf niet uit? Vraag dan een arts of specialist om hulp, blijf niet rondlopen met klachten. Your Healthy Habit tip: The Food Hospital
Must-Have Essential
De must-have essential waarvan je niet wist dat je het nodig had: het toiletkrukje ! Om je zithouding te optimaliseren zodat je knieën hoger komen dan je heupen en je daardoor je endeldarm meer ruimte geeft, zodat jij gemakkelijker kunt poepen. Minder persen, minder druk op je bekkenbodem, meer ontspannen.
Je lichaam geeft continu signalen af, en je stoelgang is daar een van. Kleine aanpassingen in je levensstijl kunnen al een groot verschil maken. Bij Your Healthy Habit geloven we dat gezonde gewoonten de sleutel zijn tot een sterk lichaam en een helder hoofd. En ja, dat begint soms bij… poep.
Disclaimer: Wij bieden geen medisch advies. Enkel educatief inzicht en inspiratie voor het creëren van dagelijkse gewoonten voor een gezonde levensstijl. Raadpleeg je huisarts bij gezondheidsklachten.
